Nieuwsbericht, 2 maart 2026

Regionaal Perspectief Rijngebied 1 beschikbaar als gezamenlijk vertrekpunt vervolgkeuzes

Eind januari stelden de regionale partners binnen Deltaprogramma Rijn het Regionaal Perspectief Rijngebied 1 vast: een eerste inventarisatie en duiding van landelijke, regionale en lokale riviergerelateerde opgaven. Het vormt het gezamenlijke vertrekpunt voor keuzes en maatregelen richting 2050, 2100 en verder en helpt de partners om in samenhang met landelijke keuzes richting te geven aan een toekomstbestendig Rijngebied. Op 12 februari is het Regionaal Perspectief 1 aangeboden aan de Stuurgroep Ruimte voor de Rivier 2.0 als gezamenlijke regionale inbreng in de beleidsontwikkeling voor rivierbodemligging en afvoer & ruimte.

Het Regionaal Perspectief Rijngebied groeit in stappen toe naar een gezamenlijk kader voor een toekomstbestendig Rijngebied richting 2100 en verder. Het brengt kennis, waarden, ambities en opgaven samen, laat zien hoe deze inhoudelijk en ruimtelijk samenhangen en waar integrale oplossingen mogelijk zijn en biedt houvast bij de keuzes die nu en in de toekomst nodig zijn. Daarmee ondersteunt het Perspectief de regio om in samenhang met landelijke trajecten richting te geven aan de verdere ontwikkeling van het Rijngebied.

In het eind januari vastgestelde Regionaal Perspectief 1 is met de inventarisatie en duiding van opgaven een eerste stap gezet. Dat levert een integraal beeld op van waar opgaven samenkomen, waar kansen liggen om opgaven slim te combineren en waar juist schuurpunten kunnen ontstaan. Ook maakt het zichtbaar in welke deelgebieden langs de Rijntakken de impact van keuzes het grootst is en waar een integrale benadering meerwaarde heeft.

Ans Mol, voorzitter Bestuurlijk Platform Rijn: “Op 12 februari heb ik het Regionaal Perspectief Rijngebied 1 namens de regionale partners van Deltaprogramma Rijn overhandigd aan de Stuurgroep van Ruimte voor de Rivier 2.0 en dat is daar heel positief ontvangen. Juist vanwege de lokale inbreng naar het Rijk en de duidelijke samenhang tussen wat we landelijk, regionaal en lokaal te doen hebben. Want naast de landelijke riviermaatregelen die nodig zijn - dat besef is er in het Rijngebied ook - hebben wij nog meer opgaven die we ruimtelijk moeten inpassen. Neem alleen al de verstedelijking. Ruimte is schaars, dus laten we vooral kijken naar meervoudig ruimtegebruik. En daar hebben we lokale kennis keihard voor nodig. Met lokale bestuurders van gemeenten, waterschappen en provincies zoeken we dus naar samenhang. Ik merk echt dat ook onder Rijnpartners zelf het besef is gegroeid dat we het samen moeten doen. In de regio en ook met het Rijk. Dan kunnen we maatregelen die nodig zijn, ook tot kansen maken."

Landelijke keuzes, regionale betekenis

Een belangrijk onderdeel van het Regionaal Perspectief is de duiding van de betekenis voor het Rijngebied van landelijke keuzes die dit jaar binnen Ruimte voor de Rivier 2.0 worden gemaakt voor rivierbodemligging en afvoer & ruimte. Door deze effecten expliciet te maken, helpt het Regionaal Perspectief om het gesprek over landelijke keuzes concreter en eerlijker te voeren.

In het Perspectief onderkennen de regionale partners de noodzaak van deze keuzes en worden de mogelijke opties herkend die in landelijke trajecten worden verkend. Waarbij de voorkeur is uitgesproken voor opties die aansluiten bij de lokale gebiedskarakteristieken.

Tegelijkertijd vragen de partners in het Regionaal Perspectief 1 aandacht voor mogelijke gevolgen van deze keuzes voor verschillende delen van het Rijngebied, inclusief benedenstroomse gebieden zoals Rijnmond-Drechtsteden en de IJssel-Vechtdelta. Bij maatregelen rond rivierbodemligging wordt bijvoorbeeld onderkend dat oplossingsrichtingen zoals een meergeulensysteem kunnen bijdragen aan waterveiligheid, systeemwerking en ruimtelijke kwaliteit, maar ook consequenties hebben, positief en negatief, voor andere gebieden. Het Regionaal Perspectief benadrukt daarom het belang van het zorgvuldig en integraal in beeld brengen van deze effecten voordat definitieve keuzes worden gemaakt. Inclusief aandacht voor ruimtelijke impact, langdurige werkzaamheden in uiterwaarden en kansen om opgaven zoals natuur en recreatie mee te koppelen.

Ook bij keuzes over afvoer en ruimte laat het Perspectief zien wat de regionale betekenis is. Maatregelen voor waterveiligheid vragen waarschijnlijk om extra ruimte langs de rivieren. De partners vragen aandacht voor de impact op ruimtelijke ontwikkeling, bedrijfszekerheid en investeringsbeslissingen van bestaande Bkl-reserveringen en het besluit dit jaar binnen Ruimte voor de Rivier 2.0 over de globale locaties voor nieuwe reserveringen. Zij benadrukken het belang van tijdig gesprek tussen Rijk en regionale partijen over mogelijkheden en onmogelijkheden voordat besluiten worden genomen. In het Perspectief worden daarnaast kansen genoemd om waterveiligheid te verbinden met andere opgaven, zoals natuurontwikkeling, verstedelijking en gebiedsontwikkeling.

Principes voor hoe we kiezen en samenwerken

Naast inhoudelijke duiding legt het Regionaal Perspectief 1 vast hoe de Rijnpartners met deze opgaven willen omgaan. Het beschrijft principes en uitgangspunten die richting geven aan besluitvorming en samenwerking. Dat gaat onder meer over gebiedsgericht werken, solidariteit en wederkerigheid, systeem- en toekomstgericht denken (water en bodem sturend) en het benutten van lokale kennis en ervaring. Richting uitvoering benadrukt het Perspectief het belang van samenwerken op het juiste schaalniveau, no-regret en toekomstbestendig handelen en het waar mogelijk gezamenlijk inzetten van middelen en capaciteit.

Deze principes vormen ook de basis voor de regionale inbreng aan landelijke tafels. Ze helpen om keuzes voorspelbaar en uitlegbaar te maken, om transparant te zijn over afwegingen en om duidelijkheid te bieden over wat de regio wel en niet kan dragen.

Thema’s die het hele Rijngebied raken en nadere richting vragen

Het Regionaal Perspectief brengt daarnaast thema’s in beeld die het hele Rijngebied raken en waarvoor richtinggevende keuzes nodig zijn. Het grootste deel daarvan ligt buiten de directe reikwijdte van Deltaprogramma Rijn en vraagt om opvolging in andere gremia. De rol van Deltaprogramma Rijn is hier vooral adviserend en agenderend. Een voorbeeld is het thema delfstoffenwinning, waarvoor het Perspectief pleit voor een gezamenlijke Rijk-regio-aanpak.

Voor de samenhang tussen het hoofdwatersysteem en de regionale watersystemen - en de daaruit voortkomende vraagstukken rond wateroverlast, droogte en ruimte voor het regionale watersysteem - pakt Deltaprogramma Rijn juist een meer trekkende rol, met een centrale rol voor de waterschappen. Het doel is om te komen tot een gezamenlijke, systeemgerichte uitwerking die zowel bij hoog- als laagwater recht doet aan de samenhang tussen systemen.

Deelgebieden als focus voor nadere uitwerking

Ook maakt het Perspectief zichtbaar in welke deelgebieden opgaven samenkomen en waar landelijke keuzes, regionale ambities en lokale ontwikkelingen elkaar raken. Juist in deze gebieden ontstaat zowel urgentie als kans om opgaven te verbinden en keuzes integraal te benaderen. Voor de Nederrijn-Lek, waar geen maatregelen vanuit Ruimte voor de Rivier 2.0 zijn voorzien, richt het Perspectief zich op het benutten van synergiekansen en het scherper duiden van de complexiteit van het gebied.

Rijk-regiosamenwerking en regionaal eigenaarschap versterkt

Het Regionaal Perspectief 1 is in minder dan een half jaar tijd tot stand gekomen met inbreng van bijna honderd partijen. Het heeft in die korte tijd bijgedragen aan sterker regionaal eigenaarschap, bredere betrokkenheid van regionale partijen en een efficiëntere samenwerking tussen Rijk en regio. Door gezamenlijk aan de voorkant na te denken over de regionale betekenis van landelijke keuzes, ontstaat een meer gelijkwaardig gesprek en een steviger gezamenlijke positie.

Doorkijk

Met Regionaal Perspectief Rijngebied 1 hebben de regionale partners binnen Deltaprogramma Rijn de samenhang tussen landelijke, regionale en lokale opgaven langs de Rijn zichtbaar gemaakt. Het laat zien waar en hoe opgaven samenkomen, waar landelijke keuzes doorwerken in het Rijngebied en welke deelgebieden op dit moment het zwaartepunt vormen van regionale en landelijke vraagstukken en waar kansen liggen voor integrale oplossingen.

Deze gezamenlijke duiding is gebaseerd op de kennis en inzichten van nu. Opgaven, beleidskeuzes en onderzoeken blijven zich ontwikkelen. Die dynamiek nemen we nadrukkelijk mee in het vervolg: nieuwe inzichten en ontwikkelingen volgen we en nemen we mee in de volgende stappen.

In het Regionaal Perspectief 2 verdiepen we de deelgebieden en thema’s. Daarmee brengen we ook scherper in beeld waar de urgentie in het Rijngebied het grootst is. We stellen dit in september vast en brengen het dan ook opnieuw in bij de stuurgroep Ruimte voor de Rivier 2.0.

Een logische vervolgstap lijkt op dit moment om in samenhang met landelijke trajecten te gaan prioriteren en programmeren, inclusief een voorstel voor samenwerking, besluitvorming en financiering. Hoe dit vervolg precies vorm krijgt, verkennen we in de komende periode.

Parallel aan de uitwerking van dit vervolg van het Regionaal Perspectief werken we, ten behoeve van de besluitvorming binnen Ruimte voor de Rivier 2.0, de duiding van de impact van landelijke keuzes verder uit.

De inhoud uit het Regionaal Perspectief 1 benutten we daarnaast voor de herijking van het Nationaal Deltaprogramma (Voorkeursstrategie Rijn en de Deltabeslissing Grote Rivieren en Delta’s), dat op Prinsjesdag 2026 wordt gepubliceerd via het herijkte Nationaal Deltaprogramma.